14.5.18

Unha palabra, dúas pesetas


"Nos meus tempos de Seminario non só non había profesor de galego, senón que tamén alí, coma en tódolos centros de ensino, o galego estaba penalizado con dúas pesetas ou máis por palabra e, se estaba penalizado, tamén estaba perseguido e, se estaba perseguido, culpado e, se culpado, condenado e, se condenado, en espera de execución definitiva. Todo en nome dun certo patriotismo artellado sobre eixes seudoteolóxicos. Daquela dicíasenos que tiñamos que avergoñarnos de que se nos notase o acento e o alento galego ó falar castelán. Por iso, debiamos abri-los «os», cerra-los «as», redondea-los «es», despachar con soltura os «us» e remarcar na pronunciación o puntiño dos «is»" (Xosé M. Carballo Ferreiro, Amencer nº 100, Mondoñedo, 25-11-1992. Citado en ÍNSUA LÓPEZ, Emilio Xosé (2017): Díaz Castro: poeta en formación (1914-1936). Compostela, Laiovento, p. 38.

Os que fomos nenos da chamada "xeración hostiable" gozamos desas penalizacións e desas "cordiais" advertencias metodolóxicas de "bilingüismo harmónico". A maior abondamento tamén podía caer algún reforzo físico en forma de lapote ou similar para que quedasen ben metidiños na chencha tan sabios consellos.
Imaxe: todocolección
Se traducimos esas dúas pesetiñas a euros de hoxe, podemos escachar coa risa. Quen che nos dera que as multas de tráfico fosen así de duras! Pero os que aínda lembramos dispor dunha presadiña de caramelos por un pataco (10 céntimos de peseta) non podemos deixar de sentilo como un castigo excesivamente cruel para os nosos petos de cativos. Se alguén o dubida, non ten máis que comparar as "multas" lingüísticas con esta táboa de prezos  dos anos sesenta do século XX. De cantas lambetadas non podiamos dispor con dúas pesetas! E máxime se temos en conta que son prezos separatistas de cidade tradicionalmente cara.
Pode parecer unha broma, pero só é unha mostra de odio contra despistados falantes de galego. Hoxe, a situación --coma o raposo-- mudou de pelo, pero non de condicións. Velaí está o éxito da política lingüística para confirmalo coa perda sistemática de galegofalantes, por non mentar o arruallo co que se negan a atendernos como usuarios nalgúns despachos.

4.5.18

Unha verdade amarga. Léxico-2

https://www.daypo.com/unha-verdade-amarga-lexico-2.html#informacion
Exercicio de sinónimos baseado na novela Unha verdade amarga, de Celia Díaz Núñez.
A actividade consiste en sinalar a expresión sinónima ou afín da que se marca con maiúsculas.
Rouba moi pouco tempo.

30.4.18

Rolda pola república das letras-196. Abril de 2018

Xosé Ricardo Losada, Vida e misterio dun poeta galego
[...] trazar un perfil psicolóxico do escritor, foi o obxectivo de Losada, quen tiña claro que «quería facer unha biografía de lector, non de especialista». «Quería ler a súa vida e a súa obra, máis que estudala, intentando centrarme naquilo -De catro a catro, fundamentalmente- polo que merece ser recordado (Xesús Fraga, La Voz de Galicia, 01-04-2018).
X. L. Méndez Ferrín, Arraiano entre arraianos
Este libro, además, conecta con una " antropología viva", es lo que denomino "lo encontrado puro" -un carro de bueyes conservado, un muro intacto- y que le viene al autor de su interés por la Galicia rural desde siempre. Este libro conecta además con una tradición antigua que viene de la revista Nós y del Seminario de Estudos Galegos en lo referente al contacto con Portugal (Ángel Núñez Sobrino, El Correo Gallego, 01-04-2018).
Kalandraka cumpre 20 anos
E faino -despois de exceder felizmente o ámbito da literatura infantil e xuvenil pola que é internacionalmente recoñecida- cunha aposta firme pola dramaturxia: aproveitando a celebración do Día Mundial do Teatro, o pasado martes 27 de marzo, a editora sacou á luz a obra Eroski Paraíso, primeira das producións de Chévere despois de recibir o Premio Nacional de Teatro (Gracia Novás, La Voz de Galicia, 02-04-2018).
I Encontro de Banda Deseñada Histórica
[...] unha iniciativa pioneira sobre este xénero do cómic, organizada polo Concello [de Lugo], o portal www.historiadegalicia.gal e Demo Editorial e coordinado por Manel Cráneo, responsable deste último selo (Marcos Pérez Pena, Praza Pública, 07-04-2018).
Xohana Torres, Teixido. San Andrés de Lonxe. Mitos e ritos 
[...] un repaso polas tradicións e o contexto deste lugar, nunca chegara a ver a luz como publicación (Montse García, La Voz de Galicia, 13-04-2018).
Franco Grande, Vieiro choído (edición facsímile)
Este título inaugurou en 1957 a colección Illa Nova da Editorial Galaxia. Aquela colección naceu para darlle espazo aos novos escritores galegos e co obxectivo de enlazar a aqueles novos coa anterior xeración de galeguistas que viviu os momentos anteriores á guerra (La Voz de Galicia, 13-04-2018).
Xosé Cida Cabido, Tres pintores 
[...] obra que lle valeu o galardón convocado polo Concello de Lugo (Sermos Galiza, 14-04-2018).
Antía Yáñez, Senlleiras 
Premio Illa Nova de Narrativa 2018, que convoca a editorial Galaxia e que suma dúas edicións, coa obra Senlleiras, unha novela que aborda a violencia machista (Sermos Galiza,15-04-2018).
Manuel Lourenzo González,  Ceiba de Luz 
Os vellos misterios e as lendas máis antigas sempre souberon cativar aos homes polas máis distintas razóns: avaricia, desexo de riqueza ou éxito, afán de coñecemento, necesidade de saber que hai algo máis grande e poderoso que o ser humano ou simple curiosidade (Giulia Vezzaro, El Correo Gallego, 15-04-2018).
Astrid Lindgren, Pippi Mediaslongas
Unha historia que rompe con todos os estereotipos e abre o debate sobre o carácter adoutrinante da Literatura Infantil e Xuvenil (Raquel Senra, El Correo Gallego, 15-04-2018).
Helena Villar, Xesús Rábade, María do Cebreiro 
[...]  Poesía mínima (Alvarellos), de Helena Villar Janeiro; a Soños. Arquivos. Cartas (Xerais), de María do Cebreiro; e a Memoria do corpo (Galaxia), de Xesús Rábade. Nai, filla e pai, respectivamente, que por esta orde chegaron ás librerías no prazo dun mes (Montse García, La Voz de Galicia, 18-04-2018).
Abril Oteriano 
[...] a Fundación Otero Pedrayo, preocupada pola memoria de Don Ramón, quere vir desde Trasalba e Ourense á amada Compostela para renderlle esta homenaxe, aos sesenta anos daquela xubilación (El Correo Gallego, 18-04-2018). 
Emma Pedreira e Lupe Gómez, Premios da Crítica 
As escritoras Lupe Gómez, coa obra de poesía 'Camuflaxe', e Emma Pedreira, por 'Bibliópatas e fobólogos', foron recoñecidas cos Premios da Crítica Española 2017 en lingua galega que se deron a coñecer este sábado en Murcia (Galicia Confidencial, 21-04-2018).
Afonso Eiré, Memorias dunha vaca marela
A través da súa vida e dos seus ollares, o autor, que xa lle dera vida a protagonista no lembrado libro Eu tamén fun coas vacas, radiografíanos os cambios que se deron non só nas explotacións agrícolas e gandeiras, pasando da corte debaixo da casa aos máis modernos estábulos, senón na sociedade rural galega. Os cambios para as vacas pero tamén para os paisanos (Rosa Cano, El Correo Gallego, 21-04-2018).
Neira Vilas, De Gres a Cádiz 
[...] Neira Vilas recoñeceu que neste libro aborda "unha parte" da súa vida, con "nostalxia" e coa idea de "revelar a Galicia aldeá de varias décadas atrás". Por iso, como é característico en toda a súa produción literaria ou memorialística, o director de Galaxia explicou que a narración está "en primeira persona" para "dar conta do mundo que viu desde os seus atentos ollos" (E. P. Galicia Confidencial, 26-04-2018).


25.4.18

Noutrora non había imposición ("del gallego")

Imaxe Centro Virtual Cervantes
"En ese año [1570], en efecto, son aplastados los moriscos granadinos, que se habían levantado en las Alpujarras contra las medidas dictadas por Felipe II a instancias del Concilio de Granada, prohibiéndoles el uso de sus vestidos, las bodas y las zambras, exigiendo que sus casas permanecieran abiertas por las noches y concediéndoles, en fin, un plazo de tres años para que aprendiesen el castellano". (Véxase en José María Ridao, Contra la historia, Barcelona, Galaxia Gutenberg/Círculo de Lectores, 2009, p. 125).
E non foron estas as únicas medidas amables da acción de goberno. Pola época lévase e Inquisición ás Américas e o duque de Alba andaba a poñer orde nos Países Baixos.
No que portén á lingua, houbo un rei (emérito) que soltou nun discurso que nestas variadas terras das Españas todo o mundo abrazou amorosamente o castelán. Se cadra, estaría a pensar neses amores que matan. En tempos máis achegados a nós temos escoitado aínda afirmacións máis amorosamente radicais sobre a unificación lingüística, a normalización, a "inmersión"...
Tornando á medida felipista, cómpre recoñecer que debeu de ser moi eficaz. Hoxe en día, con tres anos de escola de idiomas non se daría chegado ao B1. Claro que os afectados pola medida tampouco precisaban do certificado para acceder a un posto de funcionario. O que non me atrevo a preguntar é o que lles pasaría aos que non desen chegado nese tempo a un nivel aceptable de castelán, pero tampouco paga a pena preocuparse a destempo: iso ocorreu hai séculos, cando en España non se puña o sol.
Hoxe disque non hai conflitos lingüísticos nas Españas (salvo os que crean os tolos soberanistas) e, se os houber, aplicaríaselle o lerio do bilingüismo harmónico ou cordial e asunto arranxado. Este método éralle absolutamente descoñecido a Felipe II e iso obrigou a mouriscos e outras razas peregrinas a pórse ao día en castelán en menos tempo có que leva facer un máster. Cada época ten o seu aquel, ¿que lle imos facer?


6.4.18

Unha verdade amarga. Léxico-1

https://www.daypo.com/unha-verdade-amarga-lexico-1.html
Propoño este breve enredo de vocabulario (realízase en menos de catro minutos) para quen teña lido a novela Unha verdade amarga, de Celia Díaz Núñez. Tamén para quen lle pete entreterse.
O test de léxico sobre Unha verdade amarga consiste en sinalar o significado axeitado da palabra que se sinala.

31.3.18

Rolda pola república das letras-195. Marzo de 2018

Banquete de Conxo
[...] 162 aniversario do Banquete de Conxo. Daquela un grupo de estudantes en que figuraban nomes como o de Eduardo Pondal, Manuel Murguía ou Aurelio Aguirre, convidaron a unha comida popular a artesáns e obreiros de Compostela. O banquete é lembrado coa frase "Que non naceu para escravo o home", dito por Aurelio Aguirre nun do tres brindes pronunciados. Este acto polo seu carácter "interclasista" e progresista foi considerado "subversivo" polas autoridades da época (E. P., Galicia Confidencial, 02-03-2018).
Suso de Toro, Fóra de si
«Non tiña pensado volver a editar máis cousas, pero, a partir dun momento determinado, logo dunha pausa duns anos, a cabeza non para, e volvín de novo. Algunhas das ideas que ía depositando empezaron a xermolar dentro e empecei a escribir algunha cousa, e cando tiven tempo púxenme cunha obra dunha certa envergadura», explica o autor (Montse García, La Voz de Galicia, 03-03-2018).
Día Mundial da Poesía para Xohana Torres
A escritora e académica de número, falecida o pasado mes de setembro, será recordada o vindeiro 21 de marzo nun acto literario e musical [...] recitarán e comentarán anacos de obras Xohana Torres, desde versos de Do sulco -o seu primeiro poemario, publicado en 1957- e un fragmento da obra teatral Da outra banda do Iberr (gañadora do Premio Castelao en 1966) ata poemas de Estacións ao mar (Premio da crítica española en 1981) e Tempo de ría (1992) (El Correo Gallego, 03-03-2018). 
Uxío Novoneyra, nova edición d' Os Eidos
Este segundo volumen editado en la colección Biblioteca de Mesopotamia de Chan da Pólvora Editora es la edición más completa publicada hasta el momento sobre este título fundamental de la poesía gallega del siglo XX, al incluir, entre otros, Os Eidos/1, Os Eidos/2 y Caligramas, además de un diccionario novoneyriano, titulado 'As cores do ucedo', realizado por Emilio Araúxo (El Correo Gallego, 03-03-2018).
Manuel Darriba, Elefante
[...] o novo libro de Manuel Darriba, Elefante (Xerais). Unha nova mostra do seu personalísimo estilo. Único, quizais, na literatura galega (Montse Dopico, Praza Pública, 05-03-2018).
César Sierra, A leituga 
O texto A Leituga, como di o director, Víctor Duplá, afonda nos temas da dignidade humana, o dereito á vida e o dereito á morte, ao tempo que se fura nas relacións familiares, nos vínculos e as lealdades dentro das familias. A obra transita deste modo entre a comedia e o drama, polo que público observará entre o riso e a reflexión as repercusións dos coidados nas relacións entre pais e fillos, parellas e irmáns e de que xeito poden chegar as saltar as fráxiles costuras dos afectos familiares nunha  situación de reparto dos coidados (Moncho Mariño, Galicia Confidencial, 06-03-2018).
Euloxio Rodríguez Ruibal, Formigas, risas, flores e dinosauros
Ruibal [...] logrou nesta pequena obra composta por catro breves contos que, a través da imaxinación máis natural, tanto adultos coma nenos compartan visións da vida que non se poderían aceptar e comprender no mundo real, sempre acompañados pola garimosa e implicada man do autor (Giulia Verzzaro, El Correo Galllego, 11-03-2018).
Maurice  Sendak, O un era Xoán. Un libro para contar
Xógase coa gradación crecente e decrecente, coa secuenciación numérica que coincide cos momentos actanciais e coa introdución dos personaxes. Salienta a fixeza do escenario, un plano fixo frontal no que se representa sempre a Xoán ao que se van sumando detalles visuais, estratexia próxima ao rexistro cinematográfico (Sara Reis, El Correo Gallego, 11-03-2018).
Sonja Danowski, O gatiño nocturno
O protagonista consegue que o lector reflexione sobre a solidariedade e o altruísmo como principios básicos para a creación dun mundo mellor (Verónica Pousada, El Correo Gallego, 11-03-2018).
María Canosa, A cazadora de estrelas
A amazona e a súa besta destacan polo bo facer na caza de estrelas, permitida unicamente ás mulleres de cabelo louro, requisito indispensable para a realización dese oficio mais que, a diferenza dos homes, as imposibilita para ocupar postos directivos ou de representación na comunidade na que viven (Marta Neira, El Correo Gallego, 11-03-2018).
Ana Romaní, académica da RAG
[...] a institución académica destaca a Romaní como "unha voz de referencia do xornalismo cultural" polo seu traballo diario dende 1990 no Diario Cultural da Radio Galega, así como o seu papel no impulso da poesía galega contemporánea (Praza Pública, 18-03-2018).
Alberto Canal, O trapecista da malla de rombos 
O propósito do libro, «facer xustiza coa que foi a segunda Escola de Circo do mundo, despois da rusa e cun proxecto pedagóxico arredor das artes circenses de alcance universal». O resultado, un libro que debe lerse como «unha fábula sobre a ilusión e os soños» (Xesús Fraga, La Voz de Galicia, 19-03-2018).
Homenaxe a Ricardo Carvalho Calero 
Un recital a cargo das poetas Loreto de Castro e Lam Couce, a intervención dunha persoa en representación de Artábria e mais unha ofrenda floral será o primeiro estadio da xornada en lembranza do poeta, novelista, ensaísta e pai teórico do reintegracionismo (Sermos Galiza, 22-03-2018). 
  • Daniel Salgado, "A memoria de Scórpio trinta anos despois", Sermos Galiza, 19-03-2018: "
    Carvalho Calero publicou dúas novelas. A primeira, A xente da Barreira (1951), devolveu o galego á narrativa de longo alento despois da Guerra Civil. A segunda realizou un notábel esforzo para reconstruír a memoria da República e da resistencia antifascista a través de elaboradas técnicas literarias".
Manuel Anxo Rei Chao, Na sospeitosa luz da política 
[...]  analiza las actuaciones, estrategias y decisiones de las diferentes organizaciones políticas y de sus líderes así como de las instituciones de gobierno y de los cargos públicos, abordando además cuestiones relativas a la corrupción, la intolerancia, la violencia de género, asuntos internacionales y el denominado procés catalán y la crisis política que generó (Faro de Vigo, 22-03-2018).
Lionel Rexes, A raíña das velutinas 
[...] unha novela que reflexiona sobre a actitude maioritaria da sociedade galega cara á memoria da guerrilla e sobre as situacións que obrigan a certas persoas, en distintos tempos históricos, a “botarse ao monte” (Montse Dopico, Praza Pública, 23-03-2018). 
Lito Vila, Campus morte
A trama está centrada en Iago Miranda, profesor compostelán en Alemaña igual que o propio autor, Lito Vila. Iago Miranda recibe unha inquedante mensaxe dun amigo da infancia que indaga a morte dunha estudante Erasmus acontecida quince anos atrás. O protagonista volve a Santiago procurando resolver un misterio que o levará de volta á Compostela de finais dos noventa e principios do milenio, ao tempo das esmorgas no Campus, aos amores da mocidade mal solucionados e a mortes que semellan non ter relación entre si (El Correo Gallego, 25-03-2018).
Carlos Quiroga, As raízes de Pessoa na Galiza
[...] aclara los principales vínculos familiares y literarios con Galicia del canonizado escritor portugués. Incluye los de Alberto Caeiro y Álvaro de Campos, dos de sus más conocidos y celebrados heterónimos: autores de ficción a quienes dota de biografía y otros elementos característicos, además de obra propia, y que son uno de los principales motivos de su actual reconocimiento internacional (Joel Gómez, La Voz de Galicia, 25-03-2018).

2.3.18

XII Concurso "Verbas para... comunicar"

Imaxe: Concello de Soutomaior
O Concello de Soutomaior convoca este certame de redacción e audiovisual. O prazo de entrega de traballos remata o 27-04-2018.
Copio aquí as bases:


XI CONCURSO
“VERBAS PARA... Comunicar”

Obxetivos: promover o uso da língua
galega entre a mocidade e conmemorar o día das Letras Galegas.
Modalidades:
1) Redacción: dun texto en lingua galega que transmita
unha idea, sentimento, opinión, etc., Só presentación
individual. O tamaño do texto non poderá ser superior
ás 12 liñas.
O soporte será o papel ou cartolina e o seu tamaño non
poderá superar un folio A4, pero si poderá ser inferior a
este. O formato de presentación do papel ou cartolina
será libre.
2) Audiovisual: elaboración dun vídeo (curta) ou audio
(tema musical ou outros) cunha duración máxima de 5
minutos. Pode presentarse de xeito individual ou grupal
(2 ou 3 persoas). Presentar en USB. Pode ser gravado
con móbil ou cámara.
Categorías EN CADA MODALIDADE:
Categoría A: idades de 12 a 14 anos.
Categoría B: idades de 15 a 20 anos.
Presentar en USB. Pode ser gravado con móbil ou
cámara. Acéptanse tamén en calidade HD.
Mensaxe en galego escrita ou verbal.
Tema e estilo: libre.
Prazo de presentación: ata o 27 de abril.Entrega de
premios en maio para conmemorar o día das Letras
Galegas.



28.2.18

Rolda pola república das letras-194. Febreiro de 2018



Deixounos Isidro Novo
O escritor Isidro Novo (Lugo, 1951) faleceu este xoves aos 66 anos de idade. Destacado novelista e poeta, empezou a súa carreira literaria en galego con Teaza de brétema, publicado na colección O Barco de Vapor no 1994. Seguiríalle o wéstern Por unha presa de machacantes, os oito relatos de Carne de can, e o libro de poemas Dende unha nada núa, segundo indica a Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega (Jaureguizar, El Progreso, 01-02-2018.

Emilio Xosé Ínsua, Díaz Castro: poeta en formación (1914-1939)
[...] relata no seu libro a época e as influencias que conformaron a poesía de Díaz Castro, e revela o seu forte conservadurismo católico. O poeta de Penélope, emblemática composición de posguerra, morreu en Lugo en 1990 (Sermos Galiza, 01-02-2018).

Emilio Xosé Ínsua e Xurxo Martínez González, Común temos a patria. Biografía dos irmáns Villar Ponte
Este traballo únese, así, a outros semellantes realizados recentemente -como a biografía sobre Castelao elaborada por Miguel Anxo Seixas ou a de Rosalía feita por María Xesús Lama- para avanzar nun xénero, o biográfico, "aínda moi deficitario", segundo os dous autores, na nosa cultura (entrevista de Montse Dopico, Praza Pública, 09-02-2018).

Miguel Anxo Seixas, Alfonso Daniel Manuel Rodríguez Castelao. Biografía dun construtor da nación
Podemos dedicarlle medallas, unha rúa, o que queiramos pero, como dicía Walter Benjamin, temos que escoitar a voz dos vencidos. E eu tento seguir ese mandado de Benjamin. Tamén o dicía o propio Castelao nun dos seus debuxos: “Galegos, cumpride a manda dos vosos mortos”. E foi o que el fixo: seguiu loitando e resistindo no exilio. Agora, o fascismo segue a triunfar en moitos sitios. Segue a haber rúas que levan o nome de fascistas e asasinos. É como se os derrotados fosen derrotados de novo. É parte do botín de guerra dos vencedores. E é a nosa obriga loitar contra inxustizas coma estas. Ou polo menos tentalo (entrevista de Montse Dopico, Praza Pública, 02-02-2018).

María Solar, Os nenos da varíola
Boa parte dos vinte e sete capítulos desta novela xira ao redor dos preparativos afrontados pola Real Expedición Filantrópica da Vacina, que alteran por completo os hábitos do hospicio coruñés dirixido por Isabel Zendal. Sobresae a sedutora capacidade da escritora compostelá para construír, a través dunha coidada selección léxica e un fluído transcorrer discursivo, o sórdido universo que acollía os nenos e nenas considerados a inmundicia da sociedade (Eulalia Agrelo, El Correo Gallego, 04-02-2018).

Olalla González / Marc Taeger, Un máis
A narrativa artéllase de forma repetitiva, a partir dunha estratexia compositiva que favorece a memorización e envolve o lector, estimulando a súa curiosidade. Noutras palabras, o relato asenta na reiteración e no paralelismo, manifestos nos sucesivos diálogos do pequeno coello con súa nai, nos encontros cos distintos animais e, inclusive, nas propias brincadeiras ou xogos que vai imaxinando (Sara Reis, El Correo Gallego, 04-02-2018).

Arnold Lobel, Saltón no camiño
Lobel amosa unha gran capacidade para converter o cotiá en extraordinario. Texto e imaxe responden á mesma estratexia formal, sen ostentacións, en busca dunha estética moderada e próxima coa que favorecer a capacidade evocadora do conxunto. A linguaxe sinxela e accesible apóiase nun deseño coidado de ringleiras separadas e tipografías básicas que favorecen a lectura do lectorado novel (Olalla Cortizas, El Correo Gallego, 05-02-2018).

Manuel María, Os soños na gaiola
O autor, como cativo criado na Terra Chá, escribe para os pequenos lectores, sobre elementos que poden atopar ao seu redor, ría, inaugurou a poesía en galego para a xente nova, “algo que falta na nosa literatura”, dixo o autor arredor de outubro de 1967 (María Almodóvar, El Correo Gallego, 05-02-2018).

Maside. A presenza do ausente.
[...] reúne 190 retratos realizados sobre papel, a lapis ou a pluma, polo pintor pontevedrés, que queda á súa vez retratado nestes debuxos, bosquexos, siluetas, apuntamentos e caricaturas de personaxes que lle son contemporáneos. Todos -salvo o de Rosalía- foron feitos de forma presencial, como recorda a crítica de arte Mercedes Rozas, que achega a este libro un texto introdutorio (Héctor J. Porto, La Voz de Galicia, 08-02-2018).

Talía Teatro, trinta anos
[...] Para iso, trasladaron un dos textos referenciais da Commedia Dell’Arte italiana á actualidade. Os contratos matrimoniais da obra orixinal son substituídos por licitacións empresariais, nesta peza, para a construción dun hospital; e os nobres e mandatarios serán neste espectáculo empresarios e políticos (Montse García, La Voz de Galicia, 13-02-2018).

Xavier Queipo, Home invisíbel
Quince textos, en que a experimentación formal viaxa do poema prosa aos xogos case caligráficos, conforman Home invisíbel. “Ten unha compoñente de lírica amorosa que vai alén da propia elección formal e da reflexión sobre o desexo, o amor potencial se así se quere”, afirma (Daniel Salgado, Sermos Galiza, 14-02-2018).

RAG, En tempos das Irmandades:fala, escrita e prelos
El volumen distribuye los textos en ocho capítulos. Los cuatro primeros se centran en distintos géneros literarios, mientras que el quinto analiza la modernización de la lengua y el sexto aborda 'La conquista del público'. Cierran el libro los capítulos dedicados a 'Intelectuales, periodistas, escritores' e 'Imagen e identidad' (El Correo Gallego, 15-02-2018).

CCG, Dicionario enciclopédico de termos escénicos
[...] unha proposta investigadora e normalizadora referida ao teatro pero tamén ás outras artes escénicas (El Correo Gallego, 15-02-2018).

João Manuel Ribeiro, O Señor Péssimo é o Máximo
A familia do señor Pésimo, composta pola súa muller e dous fillos, está disfrutando duns días de vacacións na preciosa costa galega. O afundimento do buque Prestige desencadea un profundo cambio interior no pai que se envorcará por completo no labor de intentar cambiar e salvar o mundo, conseguindo arrastrar a toda a familia na súa renovada sensibilidade e entrega, chegando a ser recoñecido por O Máximo (Giulia Vezzaro, El Correo Gallego, 18-02-2018).

João Manuel Ribeiro, A Casa Grande
É un álbum metafórico onde se pode aprender a ser un maiúsculo cidadán que soña sen medo de envellecere vive con intensidade. As ilustracións de Ricardo Rodrigues recrean os momentos clave do texto, así como contemplan aspectos que o compoñente verbal non inclúe, enriquecéndoo (G. S. M., El Correo Gallego, 27-02-2018).

Tomi Ungerer, Caracol, onde estás?
[...] a interrogación invocativa que constitúe o título representa o punto de partida ou o reto que se lanza ao lector: percorrer as páxinas do volume ou a secuencia de ilustracións, sen palabras, en que se basea, e chegar ao seu final cunha resposta, no presente e na primeira persoa, declarada polo propio protagonista, xa introducido desde o título (Sara Reis da Silva, El Correo Gallego, 18-02-2018).

Xavier Estévez, Avións de papel
Os personaxes aos que dá vida están moi ben definidos e o autor póñenos na súa pel para que sintamos os seus medos e inseguridades, as súas ledicias e degoxos. Ademais, é unha historia con dous narradores, que se identifican polo emprego dunha tipografía en redonda e cursiva, facendo o percorrido polas palabras moi ameno. Con eles viviremos os misterios e as inxustizas que acontecen nunha vila costeira (Raquel Senra Fernández, El Correo Gallego, 18-02-2018).

26.2.18

XXII Certame de Poesía Francisco Añón

Imaxe: Concello de Outes
O Concello de Outes convoca o XXII Certame de Poesía Francisco Añón para o ano 2018.
O prazo de entrega de traballos remata o 3-04-2018.
As bases poden consultarse na ligazón indicada enriba ou no documento pegado aquí embaixo.


1.2.18

Rolda pola república das letras-193. Xaneiro de 2018

Grupo Dramaturxa de escritura teatral
El Centro Dramático Galego (CDG) ha abierto el proceso de selección de los diez autores que formarán parte del primer 'Grupo Dramaturxa' de escritura teatral, bajo la coordinación del escritor y director escénico Manuel Lourenzo (El Correo Gallego, 03-01-2018).

Libros para agasallar
Un libro nas idades axeitadas (ou nas que non o son) é un agasallo de longa distancia, unha especie de bomba de reloxaría con potencialidades ocultas (Mario Regueira, Sermos Galiza, 03-01-2018).

Álvaro Cunqueiro, Obradoiro do falador
"Obradoiro do falador" es el título de la obra publicada por Galaxia de los filólogos vigueses Iago Castro y Xosé Henrique Costas en la que recopilan toda la producción periodística en gallego del escritor publicada en el diario decano de la prensa nacional (Andrea Mariño, Faro de Vigo, 10-01-2018).

Luís Valle, Para que eu beba
É unha obra escrita en mónadas, en versos cortados, que temática e estilisticamente continúa un liña de escritura que inaugurei hai nove ou dez anos cun poemario que se chamaba Fedor. Esta é a terceira parte dunha obra maior que se titulará Os froitos negros e que incluirá Fedor, As cicatrices do Sol e este Para que eu beba (entrevista de Elisa Álvarez, La Voz de Galicia, 10-01-2018).

Manuel María, Os soños na gaiola
Algúns dos poemas máis célebres da literatura galega atópanse nun libro humilde, cuxa primeira edición facturou un fabricante de cartóns para confitarías. Os soños na gaiola, de Manuel María, non só achegou a lingua a centos de cativas e cativos. Tamén inventou un xénero para o galego: a poesía infantil (Daniel Salgado, Sermos Galiza, 14-01-2018).

Encrucillada celebra 40 anos
Encrucillada naceu en 1977, no barrio de Canido de Ferrol, procurando o diálogo entre a fe e a cultura, desde unha ollada galega e en galego, porque o seu compromiso coa lingua era e é, salienta Andrés Torres Queiruga, "incondicional" (El Correo Gallego, 20-01-2018).
  • As letras galegas na encrucillada”: [...] Encrucillada non naceu por casualidade, «senón de estrita necesidade: a dun corpo social longamente amordazado, falado-falseado nun idioma alleo, emigrado de si mesmo, roto na súa intimidade, esgazada a súa trama social polo imposto -e ás veces interiorizado- turrar de tantas cordas de fantoche, que desde fóra decidían os camiños da política e do diñeiro, os da fala e os da escola, os da cultura e ata os do Evanxeo» (R. G., La Voz de Galicia, 20-01-2018).
María do Carme Kruckenberg, O morto asasinado
Entre 1998 e 2012 publicou periodicamente, en edicións non venais, un monllo de relatos que servían de agasallo para as súas amizades máis íntimas. Estes textos recóllense agora no volume O morto asasinado (Galaxia), nunha edición ao coidado de Mercedes Queixas (Xesús Fraga, La Voz de Galicia, 23-01-2018).

Antón Lopo, Corpo
[...] O xurado valorou o libro gañador, Corpo como un excelente poemario, que se compón de diversas suites que se completan ou se enfrontan ou se escisionan (El Correo Gallego, 25-01-2018).
Lucía Novas, Cervatos
[...] a autora leva á poesía a técnica do collage e a estética do videoclip. En imaxes que se suceden veloces, efémeras (Montse Dopico, Praza Pública, 27-01-2018).

Miguel Anxo Seixas, Castelao. Biografía un construtor da nación
O propósito de Seixas era pescudar nun Castelao de «raíces, árbore e froitos», no que o home, a árbore, «unha figura exemplar», tamén contribuíse ao entendemento da «obra excepcional» (Xesús Fraga, La Voz de Galicia, 29-01-2018).

Fernando Pérez-Barreiro Nolla, Poemas do carricanto
Ese poeta secreto revélase no libro Poemas do carricanto (Espiral Maior), que recolle a súa poesía galega, toda inédita, cun minucioso estudo biográfico e literario a cargo de Armando Requeixo e un epílogo de Xosé Luís Méndez Ferrín (Xesús Fraga, La Voz de Galicia, 31-01-2018).

Marilar Aleixandre, Mudanzas e outros velenos
Atravesados por unha forte conciencia feminista e de pescuda nas zonas negadas da historia, os seus poemas rescriben mitos e narracións, entenden o mundo como tecido por relatos e nel interveñen destemidos (Sermos Galiza, 31-01-2018).

16.1.18

VI edición de "Lingua de namorar"

Imaxe do Portal da Lingua Galega
"A Secretaría Xeral de Política Lingüística e a Dirección Xeral de Xuventude, Participación e Voluntariado da Xunta convocan unha nova edición do certame de declaracións de amor na rede Lingua de namorar".
Na ligazón enriba indicada atópase a páxina onde figuran as bases para a participación, así como a declaración de amor da Xunta polo lingua galega.
O prazo remata o 29-01-2018.

14.1.18

Antonio Manuel Fraga. A virxe das areas

Imaxe: Edicións Embora
Dúas beatas de Vilar de Sembra cren estar vendo a Virxe das areas cando atopan na praia, en camisón e desorientada a Norma Lago. Oficialmente, a rapaza levaba dous anos vivindo en Suíza cos seus tíos. Esta misteriosa aparición bota a andar as pescudas do xubilado e hipocondríaco Paco Louro, que remexe na memoria da parroquia ata dar coa resposta.
Vilar de Sembra pode ser o trasunto de calquera vila mariñeira, nomeadamente da Costa da Morte, segundo nos conta o autor. Coma en calquera poboación pequena, todo o mundo se coñece e todos os seus habitantes teñen unha cara pública e outra cara oculta que condiciona as súas vidas tanto ou máis cá primeira. As pescudas de Paco Louro destapan esta realidade paralela e poñen ante os ollos do lector as desgrazas, as vergoñas e a miseria moral que embazan a vida pública dos personaxes que se moven na novela.
Deste xeito, imos sabendo que Norma Lago nunca marchara a Suíza; esta loia faina correr a nai (Esperanza) para tapar a vergoña de que a filla fuxira cun home casado. En realidade, Esperanza estaba trabucada: Norma pretendía escapar co seu noivo secreto (Xureliño), pero atravesóuselle no camiño Casto Rivas, obsesionado coa rapaza, que a secuestra e mantén dous anos atada na baleeira abandonada da familia; drógaa con morfina e abusa dela en presenza da pretendida imaxe da Virxe das areas, da que tamén a familia tiña a custodia. A reaparición de Norma e o enterro de Casto coinciden no tempo e nas causas.

Servando Trillo, tío de Casto, é o que agacha máis segredos inconfesables. Pertence a unha familia de avoengo: industriais, militantes de partidos políticos ultraconservadores… Na guerra civil, Servando Trillo tomou partido polo bando vencedor, que o premiou coa alcaldía de Vilar de Sembra, alcaldía que mantén cando o país retorna á democracia. Encarna o caciquismo mudado de pel, pero non de condicións. Sospeitaba que o sobriño, herdeiro na xinea familiar e sucesor na política local, matara a Norma, de aí o distanciamento entre os dous. O alcalde fora amigo do irmán de Paco Louro antes da guerra e o noso pescudador ten o convencemento de que Servando está detrás da súa morte.

Esperanza é unha muller a quen a sorte lle torceu a cara. Coidou dos pais ata que morreron, do seu irmán diminuído psíquico e da filla reaparecida. É o único esteo da súa casa e gaña a vida traballando en casas de fóra. Amosa unha encomiable capacidade de resistencia e entrega. A filla foina parir na emigración para non luxarlle a honra ao pai, o cura párroco daquela aínda mozo.
De todos os personaxes da novela, son tres mulleres (Esperanza, Carme e Nora) as que cangan coa penitencia máis dura e menos merecida. Neste mesmo bando de perdedores da historia atopamos a Paco Louro (supervivente de familia de represaliados) e o doutor Óscar Bazán (estigmatizado por homosexual). Tampouco resulta unha sorpresa para o lector que sexan os personaxes máis solidarios e tolerantes.

No relato lineal que desenvolve Antonio Manuel Fraga saliéntanse dúas datas historicamente marcadas: 1938 (guerra civil, represión e xenocidio en auxe) e 1981 (“falido intento de golpe de estado perpetrado no Congreso por un grupo de gardas civís, fracaso que algúns aplaudían aliviados e que outros lamentaban en silencio”, p. 13). Os dous bandos enfrontados na primeira data seguen sen se levar ben na segunda. Na novela seguen ocupando o poder local os triunfadores da guerra fratricida e só lles pasa factura a xustiza poética: “Inevitablemente pensou en Servando, que murcharía só até o seu derradeiro latexo de vida. Paco desestimara denuncialo. A morte de Carme fora xa castigo dabondo” (p. 115).

Nesta novela de intriga, ademais da guerra civil, a represión, o xenocidio, a loita por manterse no poder, a violencia sexual, a homofobia… tócase o tema da xeración perdida, personalizada en Xureliño, paradigma desa mocidade estragada pola droga, especialmente na década dos oitenta do século XX.

Paco Louro gardará algúns dos segredos descubertos nas súas pescudas para non causar máis dor. Así e todo, o relato remata cunha raiola de esperanza reflectida na luz dos ollos de Norma.

Dictiografía
_____________________________________
Antonio Manuel Fraga, A virxe das areas. A Coruña, Edicións Embora, 2017.

11.1.18

I Premio María Victoria Moreno de literatura xuvenil

Imaxe: pontevedraviva.com
Convocan este certame Concello de Pontevedra e Urco Editora.
Noticia e bases na edición de Pontevedra Viva, 10-01-2018.
Algunhas das condicións:
  1. Pode participar calquera persoa que presente escritos en galego.
  2. Extensión máxima 250.000 caracteres.
  3. Prazo ata o 28 de febreiro.
  4. Enviaranse os orixinais a: Urco Editora (Rúa do Avío, 11 baixo - 15705 Santiago de Compostela).

María Victoria Moreno. Achegas na rede

Imaxe: culturagalega.org
Designación da Academia (Letras Galegas 2018)
  1. O Día das Letras estará dedicada a María Victoria Moreno Márquez”, RAG, 17-06-2017.
  2. A escritora cacereña María Victoria Moreno Márquez, autora do Día das Letras Galegas 2018”, La Voz de Galicia, 17-06-2017.
  3. As Letras do 2018 para María Victoria Moreno, a profesora que viaxou cara ao galego”, Praza Pública, 17-06-2017.
  4. María Victoria Moreno, a autora eleita pola RAG para o Día das Letras 2018”, Sermos Galiza, 17-06-2017.
  5. La extremeña Victoria Moreno Márquez protagonizará las Letras Galegas de 2018”, El Correo Gallego, 17-06-2017.
Sobre a autora
  1. María Victoria Moreno, na Galipedia.
  2. María Victoria Moreno na páxina da RAG.
  3. Letras Galegas 2018 en Sermos Galiza.
  4. R. Castro, “María Victoria Moreno, a ‘nai’ da literatura infantil galega”, Sermos Galiza, 14-06-2017.
  5. Manuel Bragado, “María Victoria Moreno, da vida e da esperanza”, Sermos Galiza, 17-06-2017. Reprodución dun artigo de 25-06-2015.
  6. Xesús Fraga, “María Victoria Moreno Márquez, unha ‘fada chovida do ceo’”, La Voz de Galicia, 18-06-2017.
  7. Ramón Nicolás, “Voz pioneira e polifacética”, La Voz de Galicia, 18-06-2017.
  8. R. Castro entrevista a Pedro Ferriol, marido de María Victoria Moreno, Sermos Galiza, 18-06-2017.
  9. Xan Carballa entrevista a María Victoria Moreno, Biosbardia, 13-05-2015.
  10. Xesús Alonso Montero, “María Victoria Moreno, filóloga sen fronteiras”, La Voz de Galicia, 02-07-2017.
  11. Xesús Alonso Montero, "María Victoria Moreno, políglota militante", La Voz de Galicia, 23-03-2018.
  12. Xesús Alonso Montero, "Victoria Moreno e o lobo epistológrafo", La Voz de Galicia, 30-03-2018. 
  13. Xesús Alonso Montero, "Un ensaio maxistral", La Voz de Galicia, 30-04-2018. 
  14. Xesús Alonso Montero, María Victoria Moreno. A proeza da súa vida e da súa literatura. La Voz de Galicia, 16-05-2018.
  15. Patricia Carballal Miñán, “2018. Anagnórise de María Victoria Moreno”, Praza Pública, 27-12-2017.
  16. "María Victoria Moreno 'contribuíu a situar a literatura galega infantil e xuvenil nun lugar digno'", Praza Pública, 14-01-2018.
  17. La Real Academia Galega ha dado por iniciado el 'Año Ana María Victoria Moreno', El Correo Gallego, 15-01-2018. 
  18. R. F., "Dúas biografías afondan na vida e no carácter de María Victoria Moreno",  La Voz de Galicia, 10-03-2018.
  19. Ánxela Gracián, Doce cartas a María Victoria Moreno. Ilustracións de Antón Seijas. "
    Nelas se rememora a súa infancia como paraíso perdido; as vivencias da mocidade e as aspiracións desta estapa; a súa concepción da docencia na que defende un ensino responsable e respectuoso; as lecturas; os gozos; a lealtade eterna aos amigos e aos mestres; o sentido épico da vida e, finalmente, a escrita como único exorcismo ante a dor de sabernos perecedoiros".Mario Álvarez, El Correo Gallego, 21-03-2018).
  20. Emilio Xosé Ínsua, "Unha novela de María Victoria Moreno", no blog A ínsua do Ínsua, 29-04-2018. 
  21. "María Victoria Moreno: una activista de la lengua gallega en sus libros y en su vida", El Correo Gallego, 01-05-2018. 
  22. Daniel Salgado, "A profesora que escribía para a infancia", Sermos Galiza, 07-05-2018.
  23. Daniel Salgado, "María Victoria Moreno e o Lorca galego", Sermos Galiza,  08-05-2018.
  24. Daniel Salgado, "María Victoria Moreno e a problemática cultural galega", Sermos Galiza, 11-05-2018. 
  25. Siro López, "Os ollos de María Victoria Moreno", La Voz de Galicia, 12-05-2018. 
  26. Xesús Fraga, "Literatura grande para lectores cativos", La Voz de Galicia, 13-05-2018.
  27. "A luz concentrada nunha folla de plátano", La Voz de Galicia, 13-05-2018.  
  28. Pedro Ferriol, "Leccións de vida", Sermos Galiza, 14-05-2018. 
  29. Carmela Ferreira Boo, "María Victoria Moreno, unha pioneira na literatura infantil e xuvenil galega", El Correo Gallego, 20-05-2018.

7.1.18